Dostawca przesyła wraz z ofertą protokół z testów filtra, a protokół ten zawiera oznaczenie klasy, wartość procentową oraz pieczęć o oficjalnym wyglądzie. Czy protokół ten faktycznie potwierdza, że filtr działa zgodnie z założeniami w przypadku danego projektu, czy też potwierdza jedynie coś o węższym zakresie? Różnica ta ma znaczenie przed dokonaniem zakupu, ponieważ nawet dokument, który wygląda na kompletny, może uniemożliwić kupującemu potwierdzenie tej jednej rzeczy, którą musi potwierdzić.

Co musi zawierać dokumentacja zgodna z normą ISO 29463

Dokumentacja z badań ma wartość jedynie wtedy, gdy stanowi ciąg informacji, a nie pojedyncze, opatrzone pieczęcią oświadczenie. Ciąg ten zaczyna się od identyfikacji samego elementu filtrującego — jakiego urządzenia dotyczyły badania, zgodnie z jakim systemem klasyfikacji oraz na podstawie której części normy. ISO 29463-1 określa ramy klasyfikacji, podejście do oceny wyników oraz zasady przyznawania ocen, od których zależy dalsza część dokumentacji. Jeśli w dokumencie podano oznaczenie klasy bez wskazania, która metoda badawcza doprowadziła do uzyskania wyniku potwierdzającego, czytelnik otrzymuje jedynie oznaczenie, a nie jeszcze ostatecznie ustalony wymóg.

Łańcuch ten przebiega poprzez określoną metodę badawczą i wynik uzyskany tą metodą, a kończy się oznaczeniem, które ma podsumowywać oba te elementy. W przypadku braku jakiegokolwiek ogniwa — na przykład gdy podano klasę, ale nie określono metody, lub gdy podano wynik, ale tożsamość badanej jednostki jest niejasna — dokumentacji nie można traktować jako kompletnego oświadczenia. Zadaniem nabywcy jest potwierdzenie, że wszystkie ogniwa są obecne oraz że każde z nich pochodzi z właściwej części normy, a nie jest jedynie domniemaniem.

Ma to znaczenie, ponieważ oznaczenie klasy jest często traktowane jako wystarczające samo w sobie. Nie zastępuje ono jednak samej metody, wyniku ani testowanej konfiguracji. W przypadku gdy projekt wymaga konkretnej klasy filtra, samo to oznaczenie nie informuje nabywcy, czy przeprowadzony test dotyczył ogólnej wydajności, lokalnych wycieków, czy też obu tych aspektów — a to rozróżnienie decyduje o tym, co faktycznie potwierdza dany zapis.

Dla nabywcy ma to konsekwencje proceduralne: przed porównaniem danych liczbowych lub oznaczeń w konkurencyjnych ofertach należy upewnić się, że każdy zapis przedstawia pełną ścieżkę – od identyfikacji, przez metodę, wynik, aż po oznaczenie. Jeśli ścieżka ta jest niekompletna lub sugerowana, a nie wyraźnie przedstawiona, należy poprosić dostawcę o uzupełnienie braków, zanim dokument ten zostanie wykorzystany do podjęcia decyzji o zakupie. Zapis, który przedstawia wniosek bez pokazania drogi do niego prowadzącej, nie jest porównywalny z zapisem, który pokazuje przebieg analizy, nawet jeśli ostateczne oznaczenie klasy wygląda identycznie.

Klasa filtra, sprawność MPPS oraz wyniki pomiarów lokalnych wycieków służą różnym celom

Norma ISO 29463 dzieli klasyfikację filtrów, ogólną skuteczność przy wielkości cząstek o największej penetracji oraz badanie lokalnych nieszczelności na odrębne części testowe, z których każda dostarcza innego rodzaju dowodów. Klasyfikacja i oznakowanie zgodnie z normą ISO 29463-1 informują czytelnika o przeznaczeniu danego elementu filtrującego. Ogólna skuteczność przy MPPS, oceniana zgodnie z ISO 29463-5, informuje czytelnika o tym, jak element filtrujący sprawował się na całej swojej powierzchni podczas testów z cząstkami o rozmiarze najtrudniejszym do wychwycenia. Wynik lokalnego badania szczelności, oceniony zgodnie z ISO 29463-4, dostarcza czytelnikowi jeszcze bardziej szczegółowej informacji: czy podczas skanowania w jakimkolwiek konkretnym obszarze elementu filtrującego stwierdzono nieszczelność, niezależnie od ogólnej wartości sprawności.

Te trzy elementy nie są zamienne, a wynik dotyczący jednego z nich nie oznacza, że pozostałe zostały również zbadane. W przypadku gdy specyfikacja projektu wymaga zastosowania klasy filtrów o określonej skuteczności całkowitej, nabywca musi otrzymać wynik zgodny z normą ISO 29463-5 podany wprost, a nie wywnioskowany na podstawie oznaczenia klasy. Jeśli specyfikacja wymaga dodatkowo potwierdzenia, że żadna lokalna część filtra nie wykazuje gorszej skuteczności niż całość, konieczne jest przedstawienie wyniku badania zgodnego z normą ISO 29463-4 jako odrębnego dowodu.

Warunkiem, który w tym przypadku wpływa na ocenę kupującego, są wymagania dotyczące odbioru określone w samym projekcie. Jeśli projekt wymaga jedynie potwierdzenia klasy i ogólnej wydajności, dokumentacja zawierająca wyniki badań zgodnie z normami ISO 29463-1 i ISO 29463-5 może na pierwszy rzut oka okazać się wystarczająca. Jeśli jednak w projekcie określono również konieczność oceny i udokumentowania wycieków lokalnych — co jest powszechne w zastosowaniach, w których pojedynczy obszar naruszenia bezpieczeństwa ma znaczenie niezależnie od średniej wydajności — wówczas brak wyniku skanowania zgodnego z normą ISO 29463-4 stanowi lukę, nawet jeśli ogólny wskaźnik wydajności wygląda na dobry.

Ani wynik dotyczący ogólnej wydajności, ani wynik skanowania lokalnego – rozpatrywane osobno lub łącznie – nie dostarczają żadnych informacji na temat filtra po zamontowaniu go w obudowie lub podczas pracy w systemie. Oba pozostają jedynie danymi dotyczącymi elementu filtrującego. Potwierdzenie, który z tych trzech rodzajów wyników faktycznie zawiera dany dokument – zamiast zakładać, że oznaczenie klasy obejmuje wszystkie trzy – jest pierwszą oceną, jaką nabywca musi dokonać, zanim dokument będzie można porównać z rzeczywistą specyfikacją projektu.

Pola dokumentu, które łączą wynik z zastosowanym filtrem

Ważny wynik testu ma zastosowanie do projektu tylko wtedy, gdy można wykazać, że testowana jednostka i oferowana jednostka mają identyczną konfigurację. Jest to kwestia odrębna od tego, czy metoda testowa i rodzaj wyniku są prawidłowe; zapis może zawierać właściwy rodzaj wyniku zgodnie z odpowiednią częścią normy, a mimo to nie mieć zastosowania, jeśli opisuje inny fizyczny filtr.

Weryfikacja tożsamości rozpoczyna się od numeru seryjnego lub numeru partii. Jeśli dostawca oferuje filtr bez powiązania go z numerem seryjnym lub numerem partii w protokole z badań, nabywca nie ma możliwości potwierdzenia, że konkretna dostarczana jednostka jest tą samą jednostką, która została poddana badaniom, a nie podobną jednostką z tej samej serii produkcyjnej, która nie została indywidualnie zeskanowana ani oceniona.

Oprócz identyfikacji, musi również odpowiadać konfiguracja fizyczna. Rozmiar powierzchni czołowej, rama i uszczelka mają wpływ na działanie filtra oraz na sposób jego dopasowania do obudowy, w której zostanie zamontowany; badanie przeprowadzone dla jednego rozmiaru powierzchni czołowej, typu ramy lub konfiguracji uszczelki nie odnosi się do filtra o innym rozmiarze powierzchni czołowej, ramie lub uszczelce, nawet jeśli materiał filtracyjny i oznaczenie klasy są w pozostałych aspektach identyczne. W przypadku gdy w ramach projektu na późnym etapie zamówienia zastępuje się materiał ramy lub typ uszczelnienia — co stanowi częsty punkt cichego odstępstwa — istniejący protokół testowy nie opisuje już zastąpionej konfiguracji i konieczne jest sporządzenie nowego lub zaktualizowanego protokołu.

Podany przepływ powietrza jest ostatnim polem, które należy potwierdzić, i ma on bezpośredni wpływ na wynik dotyczący wydajności. Zmierzona wydajność filtra jest powiązana z warunkami przepływu powietrza, w jakich została oceniona. Jeśli oferowany filtr będzie pracował przy przepływie powietrza innym niż podany w protokole z badań, podany wynik nie ma automatycznie zastosowania do nowych warunków pracy. Jest to kwestia, którą warto poruszyć bezpośrednio z dostawcą: należy zapytać, czy podany w protokole przepływ powietrza odpowiada przepływowi, z jakim filtr będzie miał do czynienia w rzeczywistych warunkach eksploatacji, a jeśli nie, jakie dowody potwierdzają wydajność w tych warunkach pracy, a nie tylko w warunkach testowych.

Przeglądanie filtrów skonfigurowanych w ramach projektu, takich jak filtr powietrza HEPA/ULPA z mini plisami, a separator z filtrem powietrza HEPA, albo Filtr powietrza HEPA typu V-bank Porównanie ich z towarzyszącymi im protokołami testowymi oznacza konieczność przeanalizowania każdego z tych pól z osobna, zamiast uznania, że zgodne oznaczenie klasy stanowi wystarczający dowód zgodności konfiguracji.

Testy elementów fabrycznych kończą się przed weryfikacją zainstalowanego systemu

Każdy omówiony dotychczas protokół z badań opisuje element filtrujący w stanie, w jakim został przetestowany w fabryce, przed opuszczeniem środowiska produkcyjnego. Ten etap weryfikacji dostarcza odpowiedzi na pytania dotyczące samego elementu: czym jest, jak jest sklasyfikowany oraz jaką ogólną skuteczność lub wynik w zakresie lokalnej nieszczelności uzyskał w warunkach badań na poziomie elementu. Nie odpowiada ona jednak – i nie ma tego na celu – na pytanie, jak ten sam filtr zachowuje się po zamontowaniu w obudowie, uszczelnieniu w kanale wentylacyjnym lub ruszcie sufitowym oraz podczas pracy jako część zainstalowanego systemu.

To rozróżnienie ma znaczenie, ponieważ warunki ulegają istotnej zmianie między tymi dwoma etapami. Element filtrujący, który w fabryce przeszedł testy bez zastrzeżeń, może nadal wykazywać nieszczelność po zamontowaniu, jeśli uszczelka obudowy, połączenie ramy z obudową lub ciśnienie montażowe spowodują powstanie szczeliny, która nie istniała podczas testów na poziomie samego elementu. Testy integralności zamontowanych obudów lub systemów To właśnie ten etap ma na celu rozwiązanie tej kwestii — chodzi o odrębny wymóg dowodowy, którego fabryczne dokumentacja elementów nie spełnia i nie może spełnić, niezależnie od tego, jak kompletna jest ta dokumentacja.

Dla nabywcy oznacza to, że dwie odrębne kwestie muszą pozostać rozdzielone na całym etapie zamówienia i odbioru. Pierwsza z nich dotyczy tego, czy dokumentacja fabryczna samego wkładu filtracyjnego jest kompletna i prawidłowo dopasowana do oferowanej konfiguracji — klasyfikacja, skuteczność lub wynik badania szczelności zgodnie z wymaganiami, a także pola identyfikacyjne, które muszą być ze sobą powiązane. Druga kwestia dotyczy tego, czy w ramach projektu przewidziano plan weryfikacji zamontowanej obudowy lub systemu po zamontowaniu filtra, co stanowi odrębne działanie z własnymi wymaganiami dotyczącymi dokumentacji.

W przypadku gdy w ramach projektu dokumentacja fabryczna dotycząca elementu jest traktowana jako wystarczający dowód na to, że zainstalowany system będzie działał prawidłowo, dochodzi do połączenia dwóch etapów weryfikacji, które odnoszą się do różnych warunków fizycznych. Nawet jeśli dokumentacja fabryczna jest rzetelna, prace te muszą być uzupełnione weryfikacją zainstalowanego systemu, zanim zainstalowaną konfigurację będzie można uznać za potwierdzoną. Żaden z tych etapów nie zastępuje drugiego, a kompletna dokumentacja zakupu zawiera obie formy dowodów, z których każda odnosi się do pytania, na które faktycznie może odpowiedzieć.

Sygnały ostrzegawcze, które sprawiają, że wynik badania nie nadaje się do porównania

Pewne wzorce występujące w protokole testowym wskazują, że nie można go wykorzystać w obecnej postaci, niezależnie od tego, jak wiarygodny wydaje się ten dokument. Pierwszym z nich jest oznaczenie klasy bez towarzyszącego odniesienia do metody — określenie przedstawione jako wniosek, bez wskazania, czy opiera się ono na testach wydajności zgodnie z normą ISO 29463-5, testach skanowania zgodnie z normą ISO 29463-4, czy też na obu tych testach. Samo oznaczenie klasy nie stanowi dowodu; jest to podsumowanie oparte na danych testowych, których nabywca nie miał okazji zapoznać się.

Drugim sygnałem ostrzegawczym jest wynik podany bez pól identyfikacyjnych niezbędnych do powiązania go z oferowanym urządzeniem. Dokumentacja, w której podano wartość sprawności lub wynik skanowania, ale pominięto numer seryjny lub identyfikator partii, rozmiar powierzchni czołowej, ramę, uszczelnienie lub deklarowany przepływ powietrza, uniemożliwia nabywcy potwierdzenie, że testowane urządzenie odpowiada temu, które jest oferowane. Różni się to od sytuacji, w której dokumentacja jest po prostu niekompletna — jest to strukturalna luka, która sprawia, że wynik nie może zostać przeniesiony na rzeczywisty projekt, niezależnie od tego, jak przekonująca wydaje się sama liczba.

Trzecim przypadkiem, do którego należy podchodzić z ostrożnością, są dane, w których wyniki podano dla warunków przepływu powietrza odmiennych od tych, w jakich będzie pracował oferowany filtr, bez żadnej uwagi wyjaśniającej, w jaki sposób ta różnica wpływa na możliwość zastosowania. Wyniki dotyczące skuteczności i przecieków są powiązane z warunkami, w jakich zostały zmierzone; przedstawianie wyniku uzyskanego dla jednego stanu przepływu powietrza tak, jakby bezpośrednio opisywał on wydajność w innym stanie, bez żadnych zastrzeżeń, zaniża różnicę między tym, co zostało przetestowane, a tym, co jest kupowane.

Czwartym przypadkiem jest dokumentacja, która sugeruje lub stwierdza integralność zainstalowanego systemu wyłącznie na podstawie danych dotyczących elementów fabrycznych. Gdy dokument łączy klasyfikację elementów filtrujących lub dowody dotyczące wydajności z twierdzeniami na temat działania zainstalowanej obudowy lub systemu, przedstawia on jeden etap dowodowy tak, jakby odpowiadał on na pytanie należące do innego, późniejszego etapu.

Żadna z tych sytuacji niekoniecznie oznacza, że stosowany filtr jest niewystarczający. Wskazują one jedynie, że na podstawie przedłożonej dokumentacji nie można wyciągnąć jednoznacznych wniosków w sprawie zakupu, do rozstrzygnięcia której została ona wykorzystana, oraz że przed uznaniem tej dokumentacji za porównywalną z kompletną ofertą innego dostawcy konieczne jest uzyskanie dodatkowych dokumentów lub wyjaśnień.

Pytania dotyczące akceptacji, które należy wyjaśnić przed dokonaniem zakupu

Zanim dokumentacja testowa zostanie uznana za wystarczającą podstawę do podjęcia decyzji o zakupie, zespół projektowy kupującego powinien przeanalizować krótki, konkretny zestaw pytań, zamiast przyjmować za pewnik, że dokumentacja ta jest kompletna zgodnie z jej własnym opisem.

Czy dokumentacja wskazuje, które elementy normy ISO 29463 zostały zastosowane, i czy jest to zgodne z faktycznymi wymaganiami specyfikacji projektu — sama klasyfikacja, ogólna wydajność MPPS, lokalne wycieki skanowania, czy też ich kombinacja? W przypadku gdy specyfikacja wymaga więcej niż wynika to z dokumentacji, należy wyeliminować tę rozbieżność, zanim dokumentacja zostanie uznana za wystarczającą.

Czy wszystkie pola identyfikacyjne — numer seryjny lub partii, rozmiar powierzchni filtrującej, rama, uszczelka oraz podany przepływ powietrza — w protokole z badań są zgodne z filtrem faktycznie oferowanym i uwzględnionym w ofercie? W przypadku gdy którekolwiek z pól jest niepotwierdzone lub nieokreślone, należy zgłosić tę kwestię dostawcy, zamiast zakładać zgodność wyłącznie na podstawie nazwy produktu lub oznaczenia klasy.

Czy podany wynik odnosi się do warunków przepływu powietrza zgodnych z rzeczywistymi warunkami pracy filtra w ramach projektu, czy też warunki eksploatacyjne różnią się w sposób, który ma wpływ na interpretację tego wyniku? Tego rodzaju szczegóły należy wyjaśnić, zwracając się bezpośrednio do dostawcy, a nie opierając się na domysłach wynikających z dokumentu.

Czy istnieje plan, niezależny od fabrycznej dokumentacji elementu, dotyczący weryfikacji integralności zamontowanej obudowy lub systemu po zamontowaniu filtra — i czy zespół projektowy postrzega ten plan jako odrębny wymóg, a nie jako kwestię już uwzględnioną w dokumentacji fabrycznej?

Wreszcie, gdy informacje dotyczące projektu — określona klasa filtra, wymagane elementy testowe, konfiguracja obudowy oraz przepływ powietrza podczas pracy — są przekazywane firmie Youth Filter w ramach weryfikacji oferty, to właśnie te informacje pozwalają na dopasowanie proponowanej konfiguracji i towarzyszącej jej dokumentacji do rzeczywistych wymagań projektu, zamiast sytuacji, w której nabywca odkrywa niezgodność dopiero po dostarczeniu filtra.

Często zadawane pytania

Q: Czy klasa filtra podana w rekordzie dostawcy wystarczy, aby zaakceptować proponowany filtr?
A: Nie. Należy sprawdzić, czy dokumentacja określa oferowany filtr lub partię, czy odpowiada ona wymiarom powierzchni czołowej, ramie, uszczelnieniu i podanemu przepływowi powietrza, a także czy podano, jaki wynik skuteczności lub szczelności uzyskano zgodnie z odpowiednią metodą badawczą.

Q: Jak mam ustalić, czy dla danego zapisu zakupu potrzebny jest ogólny wynik efektywności MPPS, wynik lokalnego wykrycia wycieku, czy też oba te wyniki?
A: Każdy wymagany wynik należy zdefiniować oddzielnie w wymaganiach dotyczących odbioru zakupu. Ogólna wydajność przy wielkości cząstek o największej penetracji oraz wynik lokalnego badania szczelności odpowiadają na różne pytania, dlatego jednego z nich nie należy traktować jako dowodu na drugi.

Q: Co należy przedstawić, zwracając się do dostawcy o protokół z testów, który można porównać z ofertą cenową?
A: Należy podać numer seryjny lub numer partii oferowanego filtra (jeśli jest dostępny), wymiary powierzchni filtrującej, ramę, uszczelkę oraz deklarowany przepływ powietrza, a następnie poprosić dostawcę o przedstawienie tych samych danych wraz z klasą, metodą badania i zgłoszonym wynikiem w dokumentacji.

Q: Czy można porównać dwa rekordy dostawców, jeśli mają tę samą klasę zgodną z normą ISO 29463?
A: Dopiero po upewnieniu się, że przedstawiają one ten sam rodzaj wyników i odnoszą się do identycznych konfiguracji filtrów oraz podanego natężenia przepływu powietrza. Sama wspólna etykieta klasy nie sprawia, że rekordy te są bezpośrednio porównywalne.

Q: Czy fabryczny protokół dotyczący wkładu filtrującego może służyć jako wynik odbioru zainstalowanego systemu?
A: Nie. Należy zachować dowód w postaci elementu fabrycznego wraz z dokumentacją zakupu, a kontrolę integralności zamontowanej obudowy lub systemu zaplanować jako oddzielny etap weryfikacji po zakończeniu montażu.