Gdy FFU W przypadku wystąpienia usterki nie należy od razu zastanawiać się, czy urządzenie uległo awarii, ale co ta awaria oznacza dla obsługiwanego obszaru. Spadek wydajności pojedynczego urządzenia w pomieszczeniu, w którym równolegle działa wiele jednostek FFU, nie pociąga za sobą takich samych konsekwencji, jak ta sama usterka w strefie, w której jedno urządzenie zapewnia ciągłość całego chronionego procesu. Podjęcie decyzji o sposobie reagowania wymaga najpierw ustalenia, która z tych sytuacji ma zastosowanie, zanim zostaną podjęte jakiekolwiek działania naprawcze.

Należy powiązać każdy scenariusz awarii jednostki FFU z odpowiednią strefą oraz chronionym procesem

Awaria modułu FFU nie stanowi jednej kategorii zdarzenia. Ten sam stan awarii — zmniejszony przepływ powietrza, zatrzymany wentylator, uruchomiony alarm — powoduje różne konsekwencje operacyjne w zależności od tego, jak skonfigurowana jest otaczająca go strefa. W przypadku gdy strefa opiera się na współpracy kilku jednostek FFU w celu utrzymania zamierzonego rozkładu przepływu powietrza, awaria jednej jednostki może sprawić, że otaczające ją jednostki będą w stanie utrzymać stan strefy przez określony czas, lub też nie, w zależności od tego, jak jednostki są rozmieszczone i w jakim stopniu równowaga powietrza w strefie zależy od każdej z nich. W przypadku gdy strefa opiera się na pojedynczym urządzeniu FFU lub gdy uszkodzona jednostka znajduje się bezpośrednio nad określonym krytycznym obszarem roboczym, a nie w ogólnej strefie tła, ta sama awaria pozbawia proces w tym miejscu ochrony, na której był on oparty.

Właśnie dlatego planowanie na wypadek awarii musi zaczynać się od powiązania strefy z procesem, a nie od samego sprzętu. Proces chroniony, znajdujący się pod lub w pobliżu jednostki FFU, jest bezpośrednio uzależniony od ciągłego działania tej jednostki; proces zlokalizowany w innym miejscu tego samego pomieszczenia może zależeć raczej od ogólnej równowagi powietrznej w pomieszczeniu niż od działania konkretnej jednostki. Traktowanie każdej awarii jednostki FFU jako równoważnej, niezależnie od tego, jaki proces znajduje się pod nią, prowadzi do powstania planu reagowania, który jest albo zbyt ostrożny w strefach o niskich konsekwencjach, albo niewystarczający w strefach o wysokich konsekwencjach.

Zadaniem praktycznym jest określenie dla każdej strefy w obiekcie, która jednostka FFU lub grupa jednostek FFU obsługuje dany proces oraz jakie są wymagania tego procesu w zakresie ciągłości działania. Proces, który toleruje krótką przerwę podczas oceny usterki, różni się od procesu, który nie może tolerować żadnej przerwy. Mapowanie to musi również oddzielnie uwzględniać scenariusze awarii wielu jednostek w odróżnieniu od scenariuszy dotyczących pojedynczych jednostek, ponieważ wspólna przyczyna wpływająca jednocześnie na kilka jednostek — na przykład wspólne zasilanie lub sygnał sterujący — zmienia obszar dotknięty awarią w sposób, w jaki nie robi tego pojedyncza, izolowana awaria. Zrozumienie tej zależności z wyprzedzeniem, a nie w trakcie trwania awarii, pozwala na dostosowanie planu reagowania do rzeczywistych skutków, a nie na jego jednolite stosowanie. Powiązane prace związane z mapowaniem stref dla Wybór filtrów FFU, LAF i HEPA określa tę samą logikę, zgodnie z którą na etapie projektowania priorytetem jest proces chroniony, a ta sama logika jest kontynuowana w ramach reagowania na awarie.

Należy ustalić środki kontroli i reakcje operatorów w oparciu o przeznaczenie urządzenia i ryzyko występujące w danym miejscu eksploatacji

Po ustanowieniu powiązania między strefą a procesem kolejnym krokiem jest określenie, jakie działania operacyjne powinny zostać podjęte w przypadku wystąpienia usterki — nie da się tego ustalić w sposób ogólny dla wszystkich pomieszczeń. To właśnie przeznaczenie strefy oraz własna ocena ryzyka dla danego obiektu decydują o tym, czy usterka powinna spowodować natychmiastowe powiadomienie operatora, wstrzymanie działalności w dotkniętym obszarze, automatyczną reakcję układu sterowania, czy też pewną kombinację tych działań, a także o kolejności ich realizacji.

W przypadku gdy chroniony proces jest wrażliwy na jakiekolwiek przerwy w dostawie powietrza, odpowiednią reakcją może być wstrzymanie działalności w danym miejscu do czasu oceny usterki, niezależnie od tego, jak krótkotrwała wydaje się ona być. Jeśli proces wykazuje większą tolerancję na krótkotrwałe wahania, reakcja może polegać na zezwoleniu na kontynuowanie działalności w trakcie badania usterki, przy czym głównym działaniem będzie powiadomienie, a nie natychmiastowe wstrzymanie działalności. Żadne z tych podejść nie jest z natury rzeczy prawidłowe; każde z nich wynika z ustaleń zawartych w własnej ocenie ryzyka zakładu dotyczącej tolerancji danej strefy.

Reakcja systemu sterowania zależy również od tego, w jaki sposób faktycznie sterowane są jednostki FFU w danej strefie. Strefa objęta scentralizowanym monitorowaniem może wygenerować alarm i przekazać go do określonego punktu reagowania, podczas gdy strefa pozbawiona tej warstwy jest uzależniona od lokalnych sygnalizacji i ręcznej obserwacji w celu wykrycia tej samej usterki. To rozróżnienie wpływa na to, jak szybko usterka zostaje wykryta oraz w jaki sposób można zorganizować reakcję operatora. Pytania dotyczące sterowanie lokalne lub centralne w mieszanym systemie nawiewnym mają tu znaczenie, ponieważ strona łącząca oba podejścia wymaga zdefiniowanej ścieżki reakcji dla każdego typu elementu sterującego, a nie jednej ogólnej procedury stosowanej w systemie, który w rzeczywistości nie jest jednolity.

Wstępne określenie tych działań przed wystąpieniem awarii — zamiast podejmowania decyzji o działaniach operatora w trakcie samego zdarzenia — pozwala dostosować reakcję do rzeczywistego ryzyka, zamiast domyślnie stosować albo niepotrzebne, albo niewystarczające środki. To właśnie ocena ryzyka w danym obiekcie, a nie sama specyfikacja sprzętu, powinna wyznaczać tę sekwencję działań.

Należy zapewnić bezpieczny dostęp serwisowy w celu przeprowadzenia prac związanych z filtrem, silnikiem oraz całym urządzeniem

Przywrócenie sprawności po awarii urządzenia FFU wymaga w ostatecznym rozrachunku fizycznego dostępu do urządzenia — czy to do filtra, silnika, czy też do całego urządzenia — a dostęp ten musi zostać zapewniony bez tworzenia nowej drogi zanieczyszczenia ani naruszania otaczających stref. Jest to kwestia odrębna od omówionych już zagadnień dotyczących kontroli i powiadamiania, ponieważ nawet dobrze zarządzana reakcja może zostać zniweczona przez metodę uzyskania dostępu, która powoduje niekontrolowane otwarcie strefy.

Głównym problemem jest to, że każda fizyczna ingerencja w urządzenie FFU powoduje powstanie potencjalnego otworu między strefą obsługiwanej a tym, co znajduje się po drugiej stronie urządzenia — przestrzenią pod sufitem, sąsiednim pomieszczeniem lub zewnętrzną przestrzenią serwisową. W przypadku gdy konstrukcja urządzenia i otaczająca je konstrukcja pozwalają na przeprowadzenie interwencji spoza obsługiwanej strefy lub poprzez punkt o kontrolowanym dostępie, sama strefa może pozostać zamknięta podczas prac. Gdy dostęp jest możliwy wyłącznie z wnętrza strefy, sama interwencja staje się zdarzeniem, które strategia kontroli strefy musi uwzględnić, niezależnie od pierwotnej usterki.

Znaczenie tego rozróżnienia różni się w zależności od tego, czy interwencja dotyczy filtra, silnika czy całego urządzenia. Interwencja związana z filtrem i interwencja związana z silnikiem mogą wymagać różnego stopnia dostępu i różnego czasu ekspozycji, a wymiana całego urządzenia stanowi zdarzenie o większym zakresie niż którekolwiek z nich. We wszystkich trzech przypadkach niezmiennym wymogiem jest to, aby droga dostępu nie naruszała granic strefy ani stanu sąsiednich stref znajdujących się w tej samej konstrukcji. Obiekt z modułową konstrukcją sufitu lub ścian mógł zostać zaprojektowany z uwzględnieniem tego rodzaju dostępu już na samym początku; w przypadku obiektu bez takiego rozwiązania każdą interwencję należy traktować jako zagrożenie dla granic strefy, którym należy zarządzać oddzielnie.

Wcześniejsze ustalenie, w jaki sposób każdy rodzaj interwencji zostanie fizycznie przeprowadzony — oraz jaki wpływ będzie to miało na granicę strefy w trakcie jej trwania — pozwala uniknąć sytuacji, w której proces naprawy spowodowałby powstanie nowego odchylenia na tle pierwotnej uskoku. Planowanie konserwacji uwzględniające jednocześnie kwestie dostępu, wymiany i testowania stanowi punkt odniesienia do szczegółowego omówienia tej kwestii w kontekście modułowych konfiguracji pomieszczeń czystych.

Wybierz kontrole cząstek, przepływu powietrza, ciśnienia, alarmów oraz kontrole wizualne w celu przywrócenia prawidłowego działania

Po usunięciu usterki i bezpiecznym zakończeniu operacji dostępu strefa nie może zostać po prostu przywrócona do użytku — konieczna jest pewna forma kontroli przywrócenia stanu, aby potwierdzić, że stan, jaki strefa ma utrzymywać, został faktycznie przywrócony. Rodzaj stosowanej kontroli zależy od tego, na co wpłynęła pierwotna usterka oraz od tego, od czego faktycznie zależy chroniony proces.

Kontrole oparte na pomiarze cząstek bezpośrednio potwierdzają stan czystości powietrza w pomieszczeniu i mają znaczenie w sytuacjach, gdy istnieje obawa, czy awaria spowodowała zmianę stężenia cząstek w danej strefie. Kontrole przepływu powietrza potwierdzają, że urządzenie lub urządzenia ponownie zapewniają rozkład przepływu powietrza zgodny z założeniami projektowymi strefy, co jest kwestią odrębną od stężenia cząstek — urządzenie może pracować w dopuszczalnym zakresie przepływu powietrza, podczas gdy stan cząstek w strefie nadal wymaga oddzielnego potwierdzenia, lub odwrotnie w okresie bezpośrednio po interwencji. Kontrole ciśnienia mają na celu ustalenie, czy zachowano relacje strefy z sąsiednimi przestrzeniami, co ma największe znaczenie w sytuacjach, gdy awaria lub interwencja dostępowa stworzyła potencjalne ryzyko zmiany tych relacji. Kontrole alarmów potwierdzają, że sama ścieżka sterowania i powiadamiania znów działa, co należy odróżnić od potwierdzania stanu fizycznego strefy. Kontrole wizualne dotyczą fizycznej kompletności interwencji — prawidłowego ponownego montażu, osadzenia lub przywrócenia urządzenia — jeszcze przed podjęciem jakichkolwiek prób kontroli przy użyciu przyrządów pomiarowych.

To, które z tych kontroli mają zastosowanie i w jakiej kombinacji, zależy od charakteru pierwotnej usterki oraz przeprowadzonej interwencji. Usterka usunięta poprzez interwencję związaną z filtrem wymaga innych działań potwierdzających niż ta usunięta poprzez interwencję związaną z silnikiem lub wymianę całego urządzenia, ponieważ każda z nich zmienia inny aspekt działania urządzenia. Obowiązujące testy i ich granice dopuszczalności wynikają z zatwierdzonego planu projektu, a nie z ogólnej listy kontrolnej, ponieważ to klasyfikacja strefy i tolerancja procesu określają, jakie dowody są wystarczające. Metody testowe dotyczące tych parametrów, w tym zalecane urządzenia i procedury dotyczące działania w pomieszczeniach czystych i strefach czystych, zostały omówione w ISO 14644-3, a plany monitorowania oparte na parametrach, które mierzą lub wpływają na stężenie cząstek zawieszonych w powietrzu, zostały omówione w ISO 14644-2 — oba te elementy stanowią podstawę planu kontroli odzyskiwania danych w ramach projektu, przy czym żadne z tych źródeł nie określa samodzielnie uniwersalnego progu akceptacji. To właśnie zatwierdzony plan projektu przekształca te kategorie kontroli w konkretne, możliwe do zastosowania testy.

Należy udokumentować dowody dotyczące uwolnienia substancji oraz nierozwiązane odchylenia, zanim strefa zostanie ponownie oddana do użytku

Ostateczną oceną przed przywróceniem strefy do eksploatacji jest ustalenie, czy zebrane dowody faktycznie eliminują odchylenie spowodowane usterką, czy też pozostaje jakaś luka. Jest to decyzja o charakterze zarówno dokumentacyjnym, jak i technicznym, która decyduje o tym, czy strefę można bez obaw udostępnić, czy też jest ona przywracana do eksploatacji z nierozstrzygniętą kwestią.

W przypadku gdy wszystkie stosowne kontrole przywrócenia stanu zostały przeprowadzone, a każdy wynik mieści się w granicach określonych w planie projektu jako dopuszczalne, zgłoszenie odchylenia można zamknąć, a strefę zwolnić na podstawie tych dowodów. Jeśli kontrola nie mogła zostać przeprowadzona, dała niejednoznaczny wynik lub wykracza poza określone limity, zgłoszenie odchylenia pozostaje otwarte, niezależnie od tego, jak wiele innych dowodów przemawia za zwolnieniem. Przywrócenie strefy do użytku przy otwartym odchyleniu jest decyzją odrębną od przywrócenia jej przy zamkniętym odchyleniu, a w zapisie należy jasno określić, który warunek ma zastosowanie, zamiast sugerować zamknięcie na podstawie ilości zebranych dowodów.

Dokumentacja ta musi również zawierać informacje o tym, co faktycznie zostało przetestowane, w jakich warunkach i w odniesieniu do jakich limitów, ponieważ protokół wydania, który podaje jedynie wynik bez szczegółowych danych dotyczących przeprowadzonych kontroli, nie może zostać później zweryfikowany w razie pojawienia się związanych z tym pytań. Informacje zebrane przez zespół projektowy na tym etapie — jakie kontrole zostały przeprowadzone, jakie wyniki uzyskano i co pozostaje nierozwiązane — są również szczegółami, które stają się istotne, gdy konfiguracja lub sprzęt tej samej strefy są później weryfikowane w celu sporządzenia oferty lub wymiany, ponieważ udokumentowana historia wcześniejszych usterek i ich usunięcia wskazuje, co należy uwzględnić w kolejnej konfiguracji.

Jeżeli nierozwiązana kwestia ma niewielkie znaczenie w stosunku do tolerancji strefy, wewnętrzny proces kontroli zmian lub odstępstw w ramach projektu może zezwolić na warunkowe zatwierdzenie z określoną czynnością następczą. Jeżeli nierozwiązana kwestia dotyczy bezpośrednio procesu chronionego, zatwierdzenie bez zamknięcia sprawy nie jest uzasadnione, niezależnie od presji terminowej, a dokumentacja powinna odzwierciedlać fakt, że strefa pozostaje objęta odstępstwem do czasu zakończenia zaległej kontroli.

Często zadawane pytania

Q: Czy każda awaria modułu FFU powinna wywoływać taką samą reakcję obejmującą całe pomieszczenie?
A: Nie ma jednej uniwersalnej procedury postępowania. Należy przyporządkować konkretny scenariusz dotyczący pojedynczej lub wielu jednostek do strefy, której dotyczy zdarzenie, oraz do chronionego procesu, a następnie w oparciu o przeznaczenie obiektu i ocenę ryzyka w zakładzie określić środki kontroli, sposób powiadomienia operatorów oraz ewentualne wstrzymanie działalności.

Q: Czy prace mogą być kontynuowane w strefie, która nie jest bezpośrednio obsługiwana przez uszkodzoną jednostkę FFU?
A: Nie należy podejmować decyzji wyłącznie na podstawie liczby uszkodzonych modułów. Należy sprawdzić, w jaki sposób dana strefa jest powiązana z chronionym procesem i sąsiednimi strefami, a następnie zastosować z góry określoną procedurę reagowania oraz odpowiednie kontrole zatwierdzone w ramach projektu, zanim kolejną strefę uzna się za sprawną.

Q: Jakie informacje powinno zawierać powiadomienie o awarii jednostki FFU skierowane do operatorów?
A: Należy określić scenariusz awarii, strefę, której dotyczy awaria, chroniony proces, wymaganą reakcję organu kontrolnego oraz wszelkie wstrzymane działania. Powiadomienie powinno również wskazywać operatorom, jakie dowody są wymagane zgodnie z zatwierdzonym planem projektu przed wznowieniem eksploatacji.

Q: W jaki sposób w ramach projektu należy dobrać procedury przywracania sprawności po awarii modułu FFU?
A: Należy wybrać wyłącznie te kontrole dotyczące cząstek, przepływu powietrza, ciśnienia, alarmów oraz kontroli wizualnych, które mają zastosowanie do danego wskaźnika wydajności i ryzyka procesowego. Dokładne metody badawcze i granice dopuszczalne należy określić w zatwierdzonym planie projektu, zamiast traktować każdą kategorię kontroli jako obowiązkową dla każdego zdarzenia.

Q: Jakie kwestie dotyczące dostępu do usług należy ustalić, zanim wystąpi awaria?
A: Należy ustalić, w jaki sposób można uzyskać dostęp do rezerwowego urządzenia, filtra lub silnika oraz dokonać ich wymiany bez powodowania niekontrolowanego otwarcia lub zakłócania funkcjonowania sąsiednich stref. Należy odnotować, która droga dostępu ma zastosowanie, tak aby reakcja nie zależała od improwizowanej decyzji dotyczącej dostępu podjętej w trakcie zdarzenia.

Q: Jakie dowody są potrzebne, aby strefa mogła ponownie zostać oddana do użytku?
A: Należy odnotować odpowiednie wyniki kontroli przywrócenia sprawności, działania środków kontrolnych i reakcje na alarmy, a także wszelkie nierozwiązane odchylenia. Zezwolenie na ponowne uruchomienie strefy można udzielić wyłącznie zgodnie z zatwierdzoną dla projektu ścieżką decyzyjną, stosując określone w niej testy i limity, a nie ogólną zasadę przywracania sprawności jednostek FFU.