Dostawca podaje cenę filtr wstępny z klasyfikacją ePM zgodnie z normą ISO 16890. W innym przypadku ten sam punkt pracy podano w skali MERV. Zanim którakolwiek z tych wartości będzie mogła pomóc w podjęciu decyzji o wyborze, nabywca musi wiedzieć, co faktycznie mierzono w ramach każdej z klasyfikacji, w jakich warunkach oraz czy te dwa wyniki w ogóle można umieścić w tej samej tabeli porównawczej.

Co faktycznie przedstawiają poszczególne systemy oceny

ISO 16890 oraz ANSI/ASHRAE 52.2 są to dwie laboratoryjne metody badawcze stosowane w odniesieniu do filtrów wentylacji ogólnej, ale nie są to dwa pomiary tej samej wielkości podstawowej wyrażonej w różnych jednostkach. Każdy system definiuje własną procedurę badawczą, własne podejście do wielkości cząstek oraz własną logikę klasyfikacji. Wynik podany zgodnie z jednym z tych systemów opisuje to, co urządzenie badawcze tego systemu zarejestrowało dla danego filtra w określonych warunkach. Nie oznacza to automatycznie, że ten sam filtr uzyskałby identyczny wynik w ramach drugiego systemu, ponieważ obie procedury nie zostały zaprojektowane w celu uzyskania wyników, które można by przeliczać.

Ma to znaczenie w momencie, gdy nabywca porównuje obok siebie dwie oferty dostawców. Jeśli w jednej ofercie podano klasyfikację ePM, a w drugiej – klasyfikację MERV, pojawia się pokusa, by traktować je jako dwa sposoby wyrażenia tego samego stopnia filtracji i bezpośrednio porównywać te oferty między sobą. Takie postępowanie nie jest jednak zgodne z żadną z metod badawczych. Klasyfikacja podana przez dostawcę jest powiązana z zastosowaną wersją normy, znamionowym przepływem powietrza, przy którym przeprowadzono badanie, oraz konwencją dotyczącą wielkości cząstek obowiązującą w danym systemie. Zmiana któregokolwiek z tych warunków powoduje zmianę znaczenia podanej wartości, nawet jeśli fizyczny materiał filtracyjny jest identyczny.

W praktyce oznacza to, że system klasyfikacji należy traktować jako samodzielny raport, a nie jako wynik, który można przeliczać. Jeśli specyfikacja projektu wymaga podania klasy ePM, dowodem zgodności jest raport zgodny z normą ISO 16890, w którym klasa ta została określona w ramach własnych warunków testowych. Jeśli specyfikacja wymaga podania wartości MERV, dowodem zgodności jest raport zgodny z normą ASHRAE 52.2, sporządzony w ramach własnych warunków testowych. Mieszanie tych dwóch wartości lub proszenie dostawcy o “przeliczenie” jednej na drugą wprowadza etap, którego żadna z norm nie przewiduje i którego nabywca nie może zweryfikować w odniesieniu do podstawowego badania.

To rozróżnienie ma również wpływ na sposób, w jaki nabywca interpretuje niepełne informacje. Karta techniczna, w której podano jedynie klasyfikację, bez odniesienia do wydania normy ani natężenia przepływu powietrza, przy którym przeprowadzono badanie, nie jest porównywalna z inną kartą techniczną, nawet jeśli wykorzystuje ten sam schemat. Klasyfikacja jest wynikiem konkretnych warunków badawczych, a nie nieodłączną właściwością filtra, która pozostaje niezmienna niezależnie od sposobu przeprowadzenia badania.

Dane zgodne z normą ISO 16890, które należy pozyskać z raportu dostawcy

W przypadku gdy oferta opiera się na raporcie zgodnym z normą ISO 16890, informacje warte uwzględnienia wykraczają poza główną wartość ePM. Pierwszą kwestią jest wersja normy, zgodnie z którą dostawca przeprowadził badania. Normy są okresowo aktualizowane, a klasyfikacja ustalona na podstawie wcześniejszej lub późniejszej wersji ISO 16890-1 nie ma gwarancji, że będzie miało to samo znaczenie, jeśli system klasyfikacji cząstek stałych uległ zmianie między poszczególnymi wydaniami. Odnotowanie wydania wraz z wynikiem pozwala powiązać klasyfikację ze znaną definicją badania.

Drugą wartością jest znamionowy przepływ powietrza, przy którym przeprowadzono badanie. Skuteczność filtrów ePM zależy od przepływu powietrza; podana klasyfikacja filtra odnosi się do konkretnego, zbadanego natężenia przepływu, a nie do dowolnego natężenia przepływu, z jakim filtr będzie miał do czynienia po zamontowaniu. Nabywca porównujący dwa filtry z certyfikatem ePM powinien dysponować danymi dotyczącymi tego samego lub porównywalnego natężenia przepływu; w przeciwnym razie porównanie to będzie łączyć wydajność filtrów z różnicami w warunkach testowych.

Trzeci punkt to opór początkowy, czyli spadek ciśnienia odnotowany na początku badania, przed jakimkolwiek obciążeniem. Wartość ta ma znaczenie, ponieważ dwa filtry o tej samej klasyfikacji ePM mogą charakteryzować się różnymi wartościami oporu początkowego, co wpływa na zachowanie filtra w systemie wentylacyjnym od momentu jego zamontowania. Niższy opór początkowy przy tej samej klasyfikacji niekoniecznie jest lepszym rozwiązaniem bez znajomości konfiguracji pozostałej części systemu, jednak wartość ta musi być widoczna, aby porównanie było kompletne.

Czwarty element to dokładny ciąg znaków klasyfikacji podany w raporcie, a nie jego uproszczone streszczenie. Klasyfikacje zgodne z normą ISO 16890-1 mają charakter strukturalny; skracanie ich lub parafrazowanie podczas rejestrowania danych dostawcy grozi utratą rozróżnienia między przedziałami klasyfikacyjnymi, które norma ta wprowadza.

Podsumowując, te cztery dane pozwalają nabywcy ocenić ofertę opartą na normie ISO 16890 na jej własnych zasadach, zgodnie z określonymi w niej warunkami, zanim podejmie się jakiekolwiek porównanie z filtrem przetestowanym w inny sposób.

Informacje dotyczące testów MERV niezbędne do rzetelnego porównania

Ta sama zasada obowiązuje w przypadku normy ASHRAE 52.2 i wynika z tego samego powodu: wartość MERV nie jest samodzielną klasyfikacją, lecz wynikiem procedury laboratoryjnej przeprowadzonej w określonych warunkach. Najważniejsza jest wersja normy. Norma ASHRAE 52.2 była z biegiem czasu aktualizowana, a klasyfikacja MERV ustalona na podstawie jednej z jej wersji odzwierciedla metodę badania wielkości cząstek oraz konwencje sprawozdawcze obowiązujące w tej konkretnej wersji. Traktowanie MERV jako stałej skali, niezależnej od wydania, pomija fakt, że to właśnie leżąca u jej podstaw procedura badawcza jest źródłem tej wartości.

Znamionowy przepływ powietrza ma znaczenie z tego samego powodu, co w przypadku normy ISO 16890: badanie przeprowadza się przy określonym natężeniu przepływu, a podana wartość MERV odpowiada właśnie tym warunkom przepływu. Jeśli rzeczywisty przepływ powietrza w danym projekcie znacznie różni się od warunków, w jakich testowano filtr dostawcy, podana klasyfikacja odnosi się do warunków laboratoryjnych, a nie do warunków rzeczywistych po zainstalowaniu.

Wartość oporu początkowego należy pobrać z raportu MERV w taki sam sposób, jak z raportu ePM, ponieważ jest to informacja niezależna od samej klasyfikacji. Nabywca, który odnotowuje jedynie wartość MERV, a pomija wartość oporu, traci możliwość porównania, w jaki sposób dwa filtry o równoważnej klasie MERV będą się różnić pod względem spadku ciśnienia podczas uruchamiania.

Wreszcie należy odnotować dokładne oznaczenie MERV podane w raporcie, a nie jego przybliżoną lub zaokrągloną wersję. Informacje dotyczące badań wielkości cząstek zawarte w normie ASHRAE 52.2 stanowią podstawę dla minimalnej wartości skuteczności podawanej w raporcie, a oznaczenie podane w raporcie jest jedyną formą, która bezpośrednio odnosi się do tych podstawowych danych badawczych.

W przypadku wersji standardowej, przy podaniu znamionowego przepływu powietrza, oporu początkowego oraz dokładnej klasyfikacji zapisanej w ofercie opartej na skali MERV, nabywca dysponuje tym samym zestawem czterech danych, co w przypadku oferty opartej na skali ePM. To właśnie ta symetria pozwala na przeprowadzenie uporządkowanego porównania w kolejnym etapie, nie twierdząc jednak, że oba systemy mierzą to samo.

Ograniczenia uniemożliwiające proste przeliczenie wartości ePM na MERV

Gdy dysponujemy już obydwoma zestawami danych z raportów, pojawia się pytanie, jakie wnioski można uczciwie wyciągnąć z ich porównania. Odpowiedź zależy od tego, jakie raporty są dostępne i jaką decyzję ma wesprzeć to porównanie.

W przypadku gdy dla danej oferty dostępny jest wyłącznie raport zgodny z normą ISO 16890, uzasadnionym sposobem wykorzystania tych danych jest odczytanie klasyfikacji ePM w ramach określonej w raporcie wersji normy oraz znamionowego przepływu powietrza. Nie jest uzasadnione wyciąganie wniosków dotyczących wartości MERV, jaką ten sam filtr uzyskałby w testach zgodnych z normą ASHRAE 52.2, ponieważ w żadnej z tych norm nie ustalono procedury przeliczania między tymi dwoma systemami. To samo dotyczy sytuacji, w której dostępny jest wyłącznie raport zgodny z normą ASHRAE 52.2: klasyfikacja MERV ma zastosowanie w ramach własnych warunków testowych, ale nie pozwala na wywnioskowanie klasy ePM.

W przypadku gdy dostępne są oba rodzaje raportów – dla tego samego filtra lub dla konkurencyjnych filtrów – możliwe jest porównanie poprzez zestawienie obok siebie informacji dotyczących konstrukcji, wersji, znamionowego przepływu powietrza, oporu początkowego oraz podanej klasyfikacji dla każdego z nich. Dzięki temu nabywca może sprawdzić, w jakich aspektach dwie oferty są zgodne, a w jakich różnią się pod względem warunków testowych, nawet jeśli ich klasyfikacje pochodzą z różnych systemów. Nie można jednak twierdzić, że te dwie klasyfikacje są bezpośrednio równoważne; ramy nie zostały skonstruowane w celu uzyskania zamiennych wyników i żadne zestawienie w formie tabeli nie zmienia tego faktu.

Oddzielna granica ma zastosowanie, gdy decyzja zmienia się z wybór filtra do zatwierdzenia na poziomie pomieszczenia. Klasyfikacja laboratoryjna filtra wstępnego, niezależnie od stosowanych ram, opisuje parametry poszczególnych elementów zmierzone na stanowisku badawczym. Sama w sobie nie oddaje ona jednak wydajności zainstalowanego pomieszczenia lub strefy czystej po uruchomieniu filtra jako części większego systemu. Gdy zespół projektowy stoi przed koniecznością podjęcia decyzji dotyczącej zatwierdzenia pomieszczenia czystego na poziomie pomieszczenia, odpowiednim dowodem jest metoda badania pomieszczeń czystych, taka jak ISO 14644-3 stosowane z wartościami dopuszczalnymi określonymi dla danego projektu w odniesieniu do danego pomieszczenia lub strefy, a nie na podstawie ekstrapolacji z parametrów znamionowych filtra wstępnego.

Podobnie wygląda kwestia żywotności. Ani klasyfikacja ePM, ani klasyfikacja MERV nie pozwalają przewidzieć, jak długo dany filtr będzie działał w sposób zadowalający po zamontowaniu, ponieważ żywotność zależy od warunków pracy i systemu, w którym filtr jest zainstalowany, a nie wyłącznie od wyników badań laboratoryjnych. W przypadku zmiany warunków obciążenia, takich jak zmiana jakości powietrza przed filtrem, na którą jest on narażony, klasyfikacja laboratoryjna pozostaje niezmienna, podczas gdy rzeczywista wydajność w warunkach eksploatacyjnych może się od niej różnić. Jest to kwestia, którą nabywca weryfikuje w oparciu o rzeczywistą instalację, a nie coś, co klasyfikacja którejkolwiek z norm rozstrzyga z góry.

Sformułowanie specyfikacji, które zachowuje wybraną podstawę testową

Powyższa zasada dotycząca gromadzenia danych chroni nabywcę tylko wtedy, gdy jest zapisana w samej specyfikacji, a nie pozostawiona do uzgodnienia po otrzymaniu ofert. Specyfikacja, w której wymagany jest “filtr ePM klasy MERV 13 lub równoważny”, prowadzi właśnie do nieuzasadnionego przeliczenia, którego wykluczają zasady dotyczące granic porównania, ponieważ termin “równoważny” sugeruje przeliczenie, którego nie przeprowadza żadna z metod badawczych.

Wyraźne określenie podstawy testowej, czyli wybranego standardu i jego wydania, sprawia, że każda przedłożona klasyfikacja jest powiązana z jednym systemem odniesienia, zamiast pozostawiać dostawcom swobodę wyboru standardu, który zapewni bardziej korzystne wyniki dla ich produktu. Określenie znamionowego przepływu powietrza, przy którym należy podawać dane dostawcy, eliminuje lukę, w której dwie oferty mogłyby w przeciwnym razie zawierać klasyfikacje wygenerowane przy różnych warunkach przepływu, przez co ich wyniki wydawałyby się porównywalne, choć w rzeczywistości takie nie są. Wymóg podania oporu początkowego w zgłoszeniu sprawia, że wartość ta jest widoczna na etapie porównania, a nie ukryta w oddzielnej karcie technicznej. Wymóg podania dokładnej klasyfikacji w formacie oznaczenia stosowanym w samej normie eliminuje ryzyko zastąpienia wyniku testu wartością sparafrazowaną lub zaokrągloną.

Kolejny element powinien znaleźć się w specyfikacji właśnie dlatego, że wykracza poza zakres tego, co może ustalić każda z klasyfikacji laboratoryjnych: odrębne oświadczenie dotyczące obowiązującej metody badania pomieszczeń czystych oraz wartości akceptacyjnych właściwych dla danego projektu, które mają zastosowanie do zainstalowanego pomieszczenia lub strefy. Utrzymanie tego jako odrębnego elementu specyfikacji, oddzielnego od klasyfikacji składników filtra, zapobiega sytuacji, w której recenzent potraktowałby później klasyfikację laboratoryjną filtra wstępnego tak, jakby stanowiła ona dowód akceptacji na poziomie pomieszczenia.

Gdy informacje dotyczące projektu, takie jak planowana podstawa testowa, znamionowy przepływ powietrza i konfiguracja instalacyjna, zostaną tak jasno określone przed złożeniem zapytania ofertowego, dostawca zyskuje konkretną podstawę do opracowania konfiguracji lub weryfikacji oferty, a nie jedynie specyfikację, którą można spełnić w ramach dowolnej z dwóch platform. Specyfikacja sporządzona w ten sposób daje również nabywcy podstawę do omówienia konkretnej rodziny filtrów, niezależnie od tego, czy jest to konfiguracja panelu lub a układ toreb i kieszeni, w odniesieniu do określonej podstawy testowej, ponieważ typ konstrukcji i ramy klasyfikacji to niezależne wybory, które należy ustalić przed porównaniem ofert.

Często zadawane pytania

Q: Czy mogę skorzystać z tabeli przeliczeniowej ePM na MERV, aby wybrać jedną z dwóch ofert filtrów wstępnych?
A: Nie należy zakładać bezpośredniej równoważności. Należy odnotować normę i jej wydanie, znamionowy przepływ powietrza, opór początkowy oraz dokładną podaną klasyfikację dla każdej oferty, a następnie porównać te wartości obok siebie, uwzględniając przy tym, że każda klasyfikacja odnosi się do własnych ram testowych.

Q: Co mam zrobić, jeśli w dwóch raportach dostawców podano wartości znamionowe dla różnych natężenia przepływu powietrza?
A: Dane dotyczące klasyfikacji i oporu należy traktować jako specyficzne dla danych warunków, dopóki oferty nie zostaną dostosowane do przepływu powietrza wymaganego w danym projekcie. Należy poprosić każdego dostawcę o podanie znamionowego przepływu powietrza i oporu początkowego wraz z podaną klasyfikacją ePM lub MERV, tak aby porównanie opierało się na jasnych podstawach testowych.

Q: Czy klasa ePM lub MERV filtra wstępnego gwarantuje, że pomieszczenie czyste spełni wymagania odbiorcze?
A: Nie. Podane parametry dotyczą wyłącznie danych laboratoryjnych, natomiast wydajność na poziomie pomieszczenia należy sprawdzić przy użyciu odpowiedniej metody badawczej dla pomieszczeń czystych oraz wartości odbiorczych określonych w projekcie dla danego zainstalowanego pomieszczenia lub strefy.

Q: Czy podana klasyfikacja ePM lub MERV może posłużyć do oszacowania okresu eksploatacji filtra?
A: Nie należy tego rozpatrywać w oderwaniu od kontekstu. Należy traktować żywotność jako zależną od wybranego systemu, zainstalowanego przepływu powietrza oraz warunków eksploatacji, a także określić wskaźniki eksploatacyjne i kryteria wymiany, które będą stosowane po montażu, zamiast przypisywania żywotności wyłącznie na podstawie wyników badań laboratoryjnych.